Almanya
Avusturya
Belçika
Bosna Hersek
Bulgaristan
Çek Cumhuriyeti
Danimarka
Estonya
Finlandiya
Fransa
Gürcistan
Hollanda
İngiltere
İrlanda
İspanya
İsrail
İsveç
İsviçre
İtalya
İzlanda
Kazakistan
Macaristan
Makedonya
Norveç
Polonya
Portekiz
Romanya
Rusya
Sırbistan
Slovakya
Slovenya
Türkiye
Ukrayna
Yunanistan
Serbest Yazılar
Bir Ken Loach masalı: Postacı Eric’ten Kral Eric’e…
“En iyi bildiğim şeyler ahlak ve yükümlülüklerdir, bunu da futbola borçluyum. Ahlâka dair ne öğrendiysem, futboldan öğrendim. Çünkü top hiçbir zaman beklediğim köşeden gelmedi.”
Albert Camus
Futbolun zamanla bir oyundan çok güçlüyle güçsüz arasındaki mücadelenin ve sınıfsal eşitsizliklerin karşılaşma alanı haline gelmesi, futbolun hayatla olan bağının da gittikçe organikleşmesine sebep olur. Hayatta hiçbir amacı olmayan insanlara bile aidiyet duygusu kazandıran futbolun, sadakat temeli üzerine kurulu bir takım oyunu olması, ahlaki kuralların ve sorumlulukların önemine de vurgu yapar. Çünkü tıpkı hayatta olduğu gibi top hiçbir zaman beklendiği köşeden gelmez. Ama bu belirsizlik hayatta insanları olumsuzluğa doğru iterken, futbolda tam tersi şekilde bir kenetlenmeye ve inanca yöneltir. Futbol, insanlara ayakta kalmanın, mücadelenin ve dayanışmanın gücünü göstererek, bir karşı koyuş ruhu aşılar. Hayat, insanlara ters köşeden goller atarken; futbol da ters köşelerin inadına, hakemin son düdüğüne kadar insanlara maçın bitmeyeceğini hatırlatır. Tekil mücadeleden çok, bir takım oyununu destekler. Serdar Akar’ın Dar Alanda Kısa Paslaşmalar filminde bizlere özetlediği gibi: “Hayat futbola fena halde benzer. Futbol, şahsi beceri gerektirir; ama aslında toplu oynanan, insanların bir takım halinde oynadıkları bir oyundur.” Dar Alanda Kısa Paslaşmalar hayatın futbola fena halde benzediğini, iyi bir takımın yoksa kişisel olarak ne kadar yetenekli olursan ol kaybedeceğini gözler önüne serer. Tıpkı Ken Loach’un Looking for Eric’inde olduğu gibi… Loach’un filmini de Serdar Akar’ın Dar Alanda Kısa Paslaşmalar filmi gibi hayatla futbolun kesiştiği alanlar üzerinden başkarakteri Eric Bishop’ın hayata tutunmak için takım arkadaşlarına güvenmesi gerektiğini hatırlatır. Eric’in dönüşüm süreci de “Kral” Eric Cantona aracılığıyla; yani futbol sahasının gerçek hayatla örtüştüğü ortak alanlar sayesinde gerçekleşir.
Yönetmen Ken Loach bundan önceki filmlerinde olduğu gibi yine işçi sınıfına mensup insanların hayatlarından kesitler sunar. Postacı olan Eric’in yaşama mücadelesine bizleri de ortak eder. Evdeki işleri istediği gibi gitmeyen, çocuklarıyla bir türlü iletişim kuramayan, arkadaşlarına güvenmeyen, evle iş arasında bir uğraşı kalmayan sıradan bir işçidir Eric. Toplumda insanların sürekli gördüğü ama dikkat etmediği, sorunlarını dinlemediği ve umursamadığı pek çok insandan biridir. Onu tek dinleyen kişi, kişisel kahramanı Eric Cantona olur. Ve Cantona’nın futbol sahalarındaki deneyimleri sayesinde verdiği tavsiyeler postacı Eric’in yaşamını değiştirmesini sağlar. Cantona; cesaretin, kendine güvenin, imkansız olanı başarmanın simgesidir ve dahilerin bile eksikliklerinin olabileceğinin en büyük kanıtıdır. Ben insan değilim, ben Cantona’yım diyen Eric Cantona’nın kendine olan özgüveni, karizması ve şaşırtıcı zekası yanında, takım arkadaşlarına olan saygısı ve takım oyununa bağlılığı da postacı Eric’in değişiminde neden Cantona figürünün seçildiğini bizlere açıklar.
Filmlerinde genelde işçi sınıfına mensup ve toplumda “görünmeyen” ve “görülmek istemeyen” insanların hikayelerini sınıfsal çatışmalar, fırsat eşitsizliği, kapitalizm ve modernite bağlamında anlatan Ken Loach, bu sefer Eric’in hikayesini efsane bir futbolcudan ve dolayısıyla futboldan güç alarak anlatıyor. Hem ucuz olduğundan hem de insanın bütün duygularını olduğu gibi yansıtabileceği ender alanlardan biri olduğundan işçi sınıfının da en büyük eğlencesi olan futbol; aynı zamanda sınıfsal farklılıkların ve güçlü/güçsüz ayrımının da çatışma alanı olarak simgesel bir anlama sahip. Futbol maçları; ağır çalışma şartlarında yoğun bir mesaiyle çalışan insanların ev ve iş arasında gidebileceği ve içlerini dökebilecekleri ender serbest alan etkinliklerinden biri. Bu yüzden futbol, hem bireysel anlamda kişinin toplumsal hayatta dışa vuramadığı duyguların tezahürü için bir zemin yaratıyor hem de toplumsal anlamda bireylere birlikteliğin ve takımdaşlığın gücünü gösteriyor. Dar Alanda Kısa Paslaşmalar filminde belirtildiği gibi; bireylere istediğin kadar yetenekli ol, iyi bir takımın yoksa kaybedersin mesajı veriyor.
Looking for Eric klasik Ken Loach temalarından pek çoğunu içerse de; netice itibariyle Loach’un diğer filmlerinden daha hafif kalıyor. Eric’in dönüşüm sürecini mizahi ve gerçeküstü öğelerden destek alarak anlatan yönetmen, klasik temalarına bağlı kalsa da sonuçta Eric’in hikayesini bir komedi filmi formatında anlatmayı tercih ediyor. Bu tercih nedeniyle film belki Loach filmografisinde hiçbir zaman üst sıralarda kendine yer bulamayacak. Ama yönetmenin son yıllarda çektiği zorlu ve uzun soluklu projelerden sonra Looking for Eric’i bir dinlenme yeri olarak gördüğünü de hatırlatmakta fayda var. Looking for Eric tanınmamış herhangi bir yönetmenin filmi olsaydı, büyük övgüler alabilirdi. Ama filmin yönetmeni Loach olunca, filmin algısı da ister istemez değişiyor. Loach’tan yeni bir My Name is Joe beklemiyorsanız eğer, hafif bir seyirlik olarak Looking for Eric oldukça doyurucu bir film.
Barış Saydam
bar_saydam@hotmail.com
-------------------------------------------------------------------------
İngiltere’nin en yetenekli ve yetkin yönetmenlerinden biri olan Ken (Kenneth) Loach, son filmi Looking for Eric’te de sıradan insanın günlük yaşamını konu alan tarzından, işçi sınıfının ağır çalışma koşullarını ve hayat mücadelesini bütün çıplaklığıyla gözler önüne seren tavrından ödün vermiyor. “Carla’s Song”, “My Name is Joe”, “The Navigators” gibi filmlerle hafızalarda yer etmiş olan Loach, son filminde futbolu sembolik olarak kullanarak seyircisine futbol oyununu hayat; oyuncuyu, takımı ve takım ruhunu da birey-aile-çevre çağrışımlarıyla sunuyor. Başrollerden birinde Manchester United’ın eski yıldızı, Fransız oyuncu Eric Cantona’nın yer alıyor olması, Cantona’nın futbolcu kimliği yanında hayata karşı duruşunun da işleniyor olması kuşkusuz seyirciyi filmi izlemeye iten bir başka merak unsuru.
Looking for Eric, postacılık yaparak geçimini sağlayan Eric’in karısını kaybettikten sonra iki oğluyla başbaşa kalmasıyla başlayan ve Eric için maddi ve manevi anlamda her geçen gün daha da zorlaşan süreci, Eric’in karşısına hayal-kahraman Eric Cantona’yı çıkararak irdeliyor. Böylece Eric’in tükenmekte olan gücünü yeniden kazanması, hayata tutunabilmek/devam edebilmek için atacağı adımları görebilmesi, farkındalığının oluşması gibi aşamalarda Eric Cantona bir anlamda “yaşam koçu” görevi üstlenerek Eric’e yol gösteriyor.
Sıkı bir futbol takipçisi olduğu söylenen ve çoğu filminde futbola atıf yapmaktan vazgeçemeyen Loach’un son filmi “futbol hayattır” denkleminden yola çıksa da, aynı konuyu işleyen filmlerden, hem ince detaylarda kendini derinden hissettiren politik duruşu, hem de vaktiyle oyunculuğunun yanı sıra kişiliğiyle de saygın bir payeye erişmiş olan Cantona’nın varlığı ile ayrılıyor.
Güzin Tanyeri
guzintanyeri@gmail.com
Barış Saydam
Erdem Korkmaz
Güzin Tanyeri
Melih Tu-men
Osman Danacı
Soner Sezer
Temmuz S. Gürbüz
Yiğitalp Ertem
"Looking for Eric" için 0 yorum yapılmış